contacts Sign In
image

Bhagavad Gita in Odia – Chapter1 – Verse1

धृतराष्ट्र उवाच
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सव: ।
मामका: पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥ १ ॥

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଉବାଚ

ଧର୍ମକ୍ଷେତ୍ରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ

ସମବେତା ଯୁଯୁତ୍ସବଃ ।

ମାମକାଃ ପାଣ୍ଡବାଶ୍ଚୈବ

କିମକୁର୍ବତ ସଞ୍ଜୟ ॥ ୧ ॥

 

ଶବ୍ଦାର୍ଥ (Synonyms)

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ — ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ମହାରାଜ; ଉବାଚ — କହିଲେ; ଧର୍ମ-କ୍ଷେତ୍ରେ — ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ରରେ; କୁରୁ-କ୍ଷେତ୍ରେ — କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ନାମକ ସ୍ଥାନରେ; ସମବେତାଃ — ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିବା; ଯୁଯୁତ୍ସବଃ — ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ; ମାମକାଃ — ମୋର ପୁତ୍ରମାନେ; ପାଣ୍ଡବାଃ — ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ; ଚ — ଏବଂ; ଏବ — ନିଶ୍ଚୟ; କିମ୍ — କ’ଣ; ଅକୁର୍ବତ — କଲେ; ସଞ୍ଜୟ — ହେ ସଞ୍ଜୟ।

 

ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ:
ହେ ସଞ୍ଜୟ! ମୋର ପୁତ୍ରମାନେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ପବିତ୍ର ଧର୍ମଭୂମି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାର ଇଚ୍ଛା ନେଇ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନେ ସେଠାରେ କ’ଣ କଲେ?

ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ (Purport)

ଭଗବଦ୍‌ଗୀତା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ନୁହେଁ; ଏହା ମାନବଜୀବନର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିଜ୍ଞାନ। ଏହି ଗୀତାକୁ ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏହାକୁ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭକ୍ତ ଏବଂ ଗୁରୁ-ଶିଷ୍ୟ ପରମ୍ପରାରେ ଆସିଥିବା ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ନିଜସ୍ୱ କଳ୍ପନା କିମ୍ବା ସ୍ୱାର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଗୀତାର ପ୍ରକୃତ ସନ୍ଦେଶକୁ ବୁଝିହେବ ନାହିଁ।

ଅର୍ଜୁନ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ସିଧାସଳଖ ଭାବରେ ଗୀତା ଶୁଣିଥିଲେ ଏବଂ ଗୁରୁ-ଶିଷ୍ୟ ପରମ୍ପରା ମାଧ୍ୟମରେ ସେହି ଜ୍ଞାନ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହି ପରମ୍ପରାରେ ଗୀତାକୁ ବୁଝିବା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ବୈଦିକ ଶାସ୍ତ୍ରର ସାରତତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରେ।

ଏହି ପ୍ରଥମ ଶ୍ଲୋକରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମନୋଭାବ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ। ସେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ନିଜ ପରିବାରର ଅଂଶ ଭାବରେ ନ ଦେଖି “ମୋର ପୁତ୍ରମାନେ” ଏବଂ “ପାଣ୍ଡବମାନେ” ବୋଲି ଅଲଗା କରି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ତାଙ୍କର ପକ୍ଷପାତ ଏବଂ ପୁତ୍ରମୋହକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।

“ଧର୍ମକ୍ଷେତ୍ର” ଶବ୍ଦଟି ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲା। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଭୟ ଥିଲା ଯେ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ପ୍ରଭାବ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଯାଇପାରେ, କାରଣ ସେମାନେ ଧର୍ମପରାୟଣ ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

ସଞ୍ଜୟ, ମହର୍ଷି ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଥିଲେ। ସେ ହସ୍ତିନାପୁରରେ ରହି ମଧ୍ୟ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଘଟୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘଟଣାକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ଦେଖିପାରୁଥିଲେ। ତେଣୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିର ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ପଚାରିଥିଲେ।

ଏହି ପ୍ରଥମ ଶ୍ଲୋକ ମାଧ୍ୟମରେ ଭଗବଦ୍‌ଗୀତାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ ଏବଂ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ସଂଘର୍ଷର ଆରମ୍ଭ ଘଟେ।

ଜୀବନ ଶିକ୍ଷା (Life Lesson)

ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ପକ୍ଷପାତ ଓ ମୋହ ମନୁଷ୍ୟର ବିବେକକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଦିଏ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ନ୍ୟାୟ ଅପେକ୍ଷା ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ। ଜୀବନରେ ସଠିକ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ପାଇଁ ଆମକୁ ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

 

dhṛtarāṣṭra uvāca
dharma-kṣetre kuru-kṣetre
samavetā yuyutsavaḥ
māmakāḥ pāṇḍavāś caiva
kim akurvata sañjaya

 

Synonyms

dhṛtarāṣṭraḥuvāca — King Dhṛtarāṣṭra said; dharma–kṣetre — in the place of pilgrimage; kuru–kṣetre — in the place named Kurukṣetra; samavetāḥ — assembled; yuyutsavaḥ — desiring to fight; māmakāḥ — my party (sons); pāṇḍavāḥ — the sons of Pāṇḍu; ca — and; eva — certainly; kim — what; akurvata — did they do; sañjaya — O Sañjaya.

Translation

Dhṛtarāṣṭra said: O Sañjaya, after my sons and the sons of Pāṇḍu assembled in the place of pilgrimage at Kurukṣetra, desiring to fight, what did they do?
 

Purport

Bhagavad-gītā is the widely read theistic science summarized in the Gītā-māhātmya (Glorification of the Gītā). There it says that one should read Bhagavad-gītā very scrutinizingly with the help of a person who is a devotee of Śrī Kṛṣṇa and try to understand it without personally motivated interpretations. The example of clear understanding is there in the Bhagavad-gītā itself, in the way the teaching is understood by Arjuna, who heard the Gītā directly from the Lord. If someone is fortunate enough to understand the Bhagavad-gītā in that line of disciplic succession, without motivated interpretation, then he surpasses all studies of Vedic wisdom, and all scriptures of the world. One will find in the Bhagavad-gītā all that is contained in other scriptures, but the reader will also find things which are not to be found elsewhere. That is the specific standard of the Gītā. It is the perfect theistic science because it is directly spoken by the Supreme Personality of Godhead, Lord Śrī Kṛṣṇa.
 
The topics discussed by Dhṛtarāṣṭra and Sañjaya, as described in the Mahābhārata, form the basic principle for this great philosophy. It is understood that this philosophy evolved on the Battlefield of Kurukṣetra, which is a sacred place of pilgrimage from the immemorial time of the Vedic age. It was spoken by the Lord when He was present personally on this planet for the guidance of mankind.
 
The word dharma-kṣetra (a place where religious rituals are performed) is significant because, on the Battlefield of Kurukṣetra, the Supreme Personality of Godhead was present on the side of Arjuna. Dhṛtarāṣṭra, the father of the Kurus, was highly doubtful about the possibility of his sons’ ultimate victory. In his doubt, he inquired from his secretary Sañjaya, “What did they do?” He was confident that both his sons and the sons of his younger brother Pāṇḍu were assembled in that Field of Kurukṣetra for a determined engagement of the war. Still, his inquiry is significant. He did not want a compromise between the cousins and brothers, and he wanted to be sure of the fate of his sons on the battlefield. Because the battle was arranged to be fought at Kurukṣetra, which is mentioned elsewhere in the Vedas as a place of worship – even for the denizens of heaven – Dhṛtarāṣṭra became very fearful about the influence of the holy place on the outcome of the battle. He knew very well that this would influence Arjuna and the sons of Pāṇḍu favorably, because by nature they were all virtuous. Sañjaya was a student of Vyāsa, and therefore, by the mercy of Vyāsa, Sañjaya was able to envision the Battlefield of Kurukṣetra even while he was in the room of Dhṛtarāṣṭra. And so, Dhṛtarāṣṭra asked him about the situation on the battlefield.
 
Both the Pāṇḍavas and the sons of Dhṛtarāṣṭra belong to the same family, but Dhṛtarāṣṭra’s mind is disclosed herein. He deliberately claimed only his sons as Kurus, and he separated the sons of Pāṇḍu from the family heritage. One can thus understand the specific position of Dhṛtarāṣṭra in his relationship with his nephews, the sons of Pāṇḍu. As in the paddy field the unnecessary plants are taken out, so it is expected from the very beginning of these topics that in the religious field of Kurukṣetra, where the father of religion, Śrī Kṛṣṇa, was present, the unwanted plants like Dhṛtarāṣṭra’s son Duryodhana and others would be wiped out and the thoroughly religious persons, headed by Yudhiṣṭhira, would be established by the Lord. This is the significance of the words dharma-kṣetre and kuru-kṣetre, apart from their historical and Vedic importance.

धृतराष्ट्र उवाच

धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।
मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥ १ ॥

हिन्दी अर्थ

धृतराष्ट्र ने कहा:
हे संजय! धर्मभूमि कुरुक्षेत्र में युद्ध करने की इच्छा से एकत्र हुए मेरे पुत्रों और पाण्डु के पुत्रों ने वहाँ क्या किया?

Previous
Next